Khi bị xe khác tạt đầu, người lái cần giữ bình tĩnh, giảm ga, phanh nhẹ nhưng dứt khoát, tránh đánh lái gấp gây mất thăng bằng.
Vừa qua tại đường Nguyễn Trãi (Hà Nội), video ghi lại cảnh một cô gái đi xe máy ngã sõng soài trên đường vì bị xe máy khác tạt đầu. Tình huống này đã cho thấy một thực tế là không phải lúc nào người bị tạt đầu cũng có thể xử lý kịp, và việc bị tạt đầu có thể gây tai nạn nghiêm trọng.
Nguyên nhân chính khiến những vụ việc như trên xảy ra là do khoảng cách phản ứng quá ngắn. Ở tốc độ đô thị, chỉ cần xe phía trước đánh lái gấp nửa mét sang phải cũng đủ khiến người đi sau không còn thời gian để phanh hoặc né. Với xe máy, phản ứng bóp phanh mạnh khi bị tạt đầu cũng đủ khiến trọng tâm xe lệch, khiến người lái dễ mất thăng bằng và ngã.
Trong những tình huống còn đủ khoảng cách, người bị tạt đầu nên giảm ga ngay lập tức, phanh nhẹ nhưng dứt khoát, đồng thời giữ thẳng tay lái để xe ổn định. Bên cạnh đó, các tài xế cần tránh đánh lái gấp sang bên cạnh nếu chưa chắc chắn làn bên cạnh trống, vì hành động né vội thường dẫn tới va chạm dây chuyền. Chỉ đánh lái để tránh khi chắc chắn đằng sau trống xe, và tầm nhìn phía trước thông thoáng.
Khi khoảng cách quá ngắn hoặc sự việc xảy ra ở vị trí nguy hiểm, gần như không còn thời gian cho phản xạ đánh lái để tránh. Trong trường hợp này, người lái cần ưu tiên giữ thăng bằng, giảm tốc độ trong khả năng có thể, và tránh hoảng loạn. Với xe máy không được trang bị hệ thống chống bó cứng phanh, việc bóp cứng cả hai phanh cùng lúc có thể khiến bánh khóa cứng, gây trượt ngã, nên người lái cần cố gắng phân bổ lực phanh hợp lý, tránh dồn toàn bộ vào một bên. Với ôtô hoặc xe máy có hệ thống ABS, hoặc cân bằng điện tử, người lái hoàn toàn có thể phanh cứng để tránh va chạm.
Quan trọng hơn, sau khi bị tạt đầu, người lái cần giữ bình tĩnh, không bấm còi, nhá đèn hoặc cố vượt lên “trả đũa”. Việc phản ứng bằng cảm xúc dễ khiến người khác mất bình tĩnh theo, dẫn đến những hành vi nguy hiểm hơn. Vì thế, nhường nhịn vài giây luôn là lựa chọn an toàn khi tham gia giao thông.
Thói quen lái xe để tránh bị tạt đầu
Trên thực tế, không có kỹ năng nào đủ để giúp người lái tránh được một cú tạt đầu xảy ra quá bất ngờ ở cự ly quá gần. Cách hiệu quả nhất để bảo đảm an toàn là chủ động giữ khoảng cách và vị trí di chuyển hợp lý, không để phương tiện khác có cơ hội cắt ngang đầu xe một cách nguy hiểm.
Để làm được điều đó, người lái cần duy trì khoảng cách an toàn. Trên đường trường, ở tốc độ dưới 60 km/h, nên giữ khoảng cách ít nhất hai giây với xe phía trước; nếu trời mưa hoặc đường trơn, tăng lên ba giây hoặc hơn. Khoảng trống này giúp người lái có đủ thời gian nhận diện sớm các dấu hiệu chuyển làn và phản ứng kịp thời.
Trên đường phố, việc giữ khoảng cách tính theo giây hoặc số mét là bất khả thi, vì vậy lúc này buộc người lái không chỉ quan sát phía trước mà sẵn sàng quan sát hai bên, thậm chí cả phía sau thông qua gương chiếu hậu, để đọc sớm các tình huống nguy hiểm có thể sắp xảy ra.
Thói quen quan sát xa và rộng cũng rất quan trọng cho người lái, giúp nhận biết sớm các hành vi như xi-nhan, giảm tốc hoặc đánh lái nhẹ, là những tín hiệu báo trước khả năng phương tiện chuyển hướng. Với xe máy, nên hạn chế đi sát bên hông ôtô hoặc xe tải, vì đó là vùng điểm mù mà tài xế xe lớn khó thấy được. Ngoài ra, người lái xe cần tránh mặc những trang phục áo chống nắng, khẩu trang khiến tầm nhìn hai bên bị che khuất, khiến khó có thể nhận biết xe kế bên chuyển làn đột ngột.
Người lái xe máy trùm kín mặt tạt đầu ôtô, ngày 20/9 tại trung tâm TP HCM. Video: Thanh Phan
Một yếu tố khác là tâm lý lái xe phòng thủ. Nhiều người tin rằng đi đúng luật là đủ, nhưng thực tế, an toàn khi tham gia giao thông phụ thuộc rất lớn vào việc dự đoán lỗi của người khác. Khi luôn giả định rằng phương tiện bên cạnh có thể cắt ngang, người lái sẽ chủ động hơn trong việc điều chỉnh tốc độ, khoảng cách và vị trí di chuyển.
